محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

32

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

به طور فراگير و شامل پذيرفت « 1 » . در عين حال باز دلايلى از الواح پادشاهان سومرى و نگاشته‌هايى به خط ميخى در دست است كه به سال 2000 ق . م « 2 » و يا به زمانى تعلّق دارد كه چندان متأخّر از نيمهء روزگار خاندان سوم اور ( حوالى 2112 - 2015 ق . م ) نيست . شايد هم پيش از عهد « أوتوحيجال » از خاندان پنجم وركاء أكدى باشد . اگر چه چنين پيداست كه آنها را از روى الواحى كهن نگاشته‌اند كه چه بسا قدمت آن به واپسين ساليان روزگار « اكدى » برمىگردد . در هر صورت اين الواح در بر دارندهء دانستنىهايى تاريخى است كه قدمت آن به آغازين روزگار تاريخى در عراق باستان و حتى پيش‌تر از آن برمىگردد « 3 » . آنگاه اين سند چنين مقرر مىدارد كه : « وقتى فرمانروايى از آسمان فرو فرستاده شد ، در شهر اريدو بود . » آنگاه آن لوح از هشت پادشاه سخن مىگويد كه پيش از توفان در پنج شهر فرمانروايى كردند ، كه عبارتند از : أريدو ، بادتيبيرا ( تّپهء مدائن در نزديكى تللو ) ، لارك ( وركاء در نزديكى كوت العماره ) ، سيبار ( ابو حبة ) و شورباك ( تل فاره ) . اين پادشاهان 200 تا 241 سال فرمان راندند ، و آخرين اين پادشاهان « و بار - توتو » بود كه مدتى حكومت كرد . آنگاه پس از آن ، حادثهء توفان اتّفاق افتاد و آن سرزمين سراسر غرقه شد . و پس از فرو نشستن توفان ، پادشاهى دوّم از آسمان به « كيش / تل احيمر كنونى در نزديكى حلّه » و پس از آن به وركاء ( ارك در تورات ) فرو فرستاده شد ، و آنجاست كه لوح ديگر بار پس از آن از نام شهرهايى كه بر عراق فرمان رانده‌اند ياد مىكند « 4 » به رغم آمار و ارقام اسطوره‌اى كه اين سند از قبيل مدّت زمان فرمانروايى پادشاهانش ارائه مىدهد ، باز بر ما دشوار است كه بتوانيم از روى آن پايان روزگار اسطوره‌اى را از آغاز عصر تاريخى باز شناسيم . امّا نبايد از خاطره برد كه بىترديد از لابه‌لاى اين سند و توان به دانستنىهاى تاريخى درستى دست يافت ؛ با اين حال آنچه در اين مقال در درجهء نخست اهميت قرار دارد اين است كه چنين سندى به روشنى از

--> ( 1 ) . پيشين ، ص 225 - 226 J . Finegun , op - cit . , p . 24 ; H . W . F . Saggs , The Gratness than was Babylon , London , 1962 , ) footnote ( , p . 34 - 35 . ( 2 ) . S . L . Wooiley , Excavations at Ur , London , 1963 , p . 14 . ( 3 ) . Ibid , p . 14 ; J . Finegan , op - cit . , p . 29 . ( 4 ) . J . Finegen , op - cit . , p . 29 - 30 ; S . L . Woolley , op - cit , p . 14 - 15 ; A . L . Oppenheim , in ANET , p . 265 - 267 ; Thorkild Jacobson , ' The Sumerian King List' , Assyrian Studics , 11 , Chicago , 1939 ; G . A . Barton , The Royal Inscriptions of Sumer and Akkad , p . 346 .